Home / Thông tin khoa học / Thực trạng, hậu quả và các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất

Thực trạng, hậu quả và các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất

Bài viết này đề cập đến thực trạng ô nhiễm môi trường đất, hậu quả và các biện pháp khắc phục ô nhiễm ô nhiễm môi trường đất. Môi trường đất là nơi sinh sống của nhiều loài động vật trong đó có cả con người nên việc bảo vệ nó khỏi ô nhiễm là việc làm rất cần thiết

Thực trạng ô nhiễm môi trường đất ở Việt Nam

Vấn đề ô nhiễm môi trường ở Việt Nam là một chủ đề nóng và nghiêm trọng. Vì vậy, nhiều tờ báo trong nước và quốc tế đề cập rằng vấn đề này đang ở mức báo động. Bên cạnh ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước thì ô nhiễm đất cũng gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe con người và nhiều loài sinh vật khác

Theo thống kê, tổng diện tích đất tự nhiên của cả nước là 33 triệu ha, bao gồm 26,1 triệu ha đất cho nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản, 3,7 triệu ha cho các mục đích phi nông nghiệp và 3,3 triệu ha chưa được đưa vào vào sử dụng.

Thực trạng ô nhiễm môi trường đất
Thực trạng ô nhiễm môi trường đất

Điều đáng chú ý là hầu hết các khu vực không được sử dụng đã bị xuống cấp, bị sa mạc hóa hoặc nó đã mất giá trị do khai thác bất hợp lý. Một khu vực rộng lớn của quỹ đất nông nghiệp và phi nông nghiệp đã bị ô nhiễm nghiêm trọng trong bối cảnh dân số ngày càng tăng và sự phát triển mạnh mẽ của các khu đô thị và khu công nghiệp mới.

Theo báo cáo của Cục Môi trường Việt Nam, chất lượng môi trường đất ở hầu hết các khu vực đô thị hiện đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do chất thải và rác thải từ các hoạt động công nghiệp, xây dựng, sinh hoạt và rác thải.

Bên cạnh đó, khối lượng lớn dư lượng hóa chất còn sót lại sau chiến tranh, cũng là một nguồn gây ô nhiễm tàn phá chất lượng đất đai. Báo cáo môi trường quốc gia năm 2010 cho thấy ít nhất 77 triệu lít thuốc diệt cỏ đã được quân đội Hoa Kỳ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam, một nửa trong số đó là chất độc màu da cam có chứa hàm lượng chất độc cao.

Khu vực núi, với địa hình dốc, phải đối mặt với nguy cơ xói mòn đất. Trong khi đó, các khu vực từ tỉnh Bình Bình đến tỉnh Bình Thuận đang bị đe dọa bởi xu hướng sa mạc cát. Trong khi đó, biến đổi khí hậu là mối đe dọa lớn đối với tất cả các địa phương. Đặc biệt, đồng bằng sông Cửu Long được cho là nơi chịu thiệt hại lớn nhất đang phải đối mặt với nước biển dâng.

Hậu quả của ô nhiễm môi trường đất

Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Rác thải chứa nhiều hóa chất nguy hiểm, thuốc trừ sâu, kim loại nặng..có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người. Ví dụ, chất thải nhựa có thể chứa acrylic, polyvinyl clorua, polycarbonate và phthalate có liên quan đến ung thư, bệnh ngoài da, rối loạn hô hấp và dị tật bẩm sinh cho phụ nữ mang thai.

Các thành phần hóa học như cadmium, amiăng, thủy ngân, xyanua, asen và crom thường có trong dược phẩm, thuốc trừ sâu và chất thải công nghiệp phân bón cũng có tác động tàn phá đối với sức khỏe con người. Chúng có các yếu tố gây ung thư và cũng có thể dẫn đến bệnh phổi và thận cũng như tổn thương gan.

Hậu quả ô nhiễm môi trường đất
Hậu quả ô nhiễm môi trường đất

Số liệu thống kê không mong muốn được liệt kê bởi Viện Sức khỏe Nghề nghiệp và Môi trường (Hưng Yên) ghi nhận rằng có 207 trẻ em trong số 317 trẻ có xét nghiệm mẫu bị nhiễm độc chì.

Gây ra các dạng ô nhiễm môi trường khác

Ô nhiễm đất có thể dẫn đến ô nhiễm không khí và nguồn nước. Các bãi chôn lấp và tập kết rác thải tạo ra mùi hôi thối kinh khủng. Ô nhiễm đất gây ô nhiễm nước khi các chất hóa học và chất độc hại trong khi vận chuyển bị rơi rớt xuống sông, biển hoặc nước rỉ rác từ bãi chôn lấp có thể ngấm vào mạch nước ngầm.

Ảnh hưởng đến sinh vật

Trong những thập kỷ gần đây, các loài động vật hoang dã đã phải chịu đựng rất nhiều vì chúng liên tục phải đối mặt với một mối đe dọa nghiêm trọng liên quan đến việc mất môi trường sống tự nhiên và môi trường của chúng. Các hoạt động kinh tế liên tục của con người trên đất liền đã dần dần khiến các vùng đất xuống cấp và ô nhiễm buộc động vật hoang dã phải di chuyển xa hơn và thích nghi với các khu vực mới.

Do đó, một số loài đã chết trong khi cố gắng thích nghi, một số loài đã tuyệt chủng và một số loài hiện đang trên bờ vực tuyệt chủng.

Các hóa chất làm ô nhiễm thực vật và nước sau đó được tiêu thụ bởi động vật bậc thấp và chuỗi thức ăn tiếp tục đi lên các bậc thang trong hệ sinh thái. Quá trình này được gọi là quá trình ngưng tụ sinh học và được báo cáo là mối đe dọa nghiêm trọng đối với tính bền vững sinh thái.

Các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất

Các chất ô nhiễm đất có thể là chất rắn, lỏng hoặc khí. Chúng làm suy giảm chất lượng và hàm lượng khoáng chất trong đất và làm xáo trộn cân bằng sinh học của các sinh vật trong đất. Nguyên nhân gây ô nhiễm đất bao gồm sự gia tăng đô thị hóa, chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp trên đất và các hoạt động nông nghiệp không phù hợp.

Các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất chủ yếu nhằm mục đích giảm thiểu hoặc loại bỏ chất thải tại nguồn và thay thế các lựa chọn không độc hại cho các vật liệu nguy hiểm.

Giảm sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu

Cây cần các chất dinh dưỡng trong đất như nito, canxi và photpho để sinh trưởng và phát triển. Ngoài ra cây trồng thường bị tấn công bởi các loài động vật gặm nhấm, côn trùng, vi khuẩn và sâu bệnh nên người nông dân phải sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học. Việc này gây ô nhiễm môi trường đất

Để ngăn ngừa thiệt hại này, thay vì sử dụng phân bón hóa học thì người nông dân nên sử dụng phân hữu cơ và phân sinh học, các sản phẩm có hoạt tính sinh học như tảo và vi khuẩn có thể giúp cố định đạm trong đất

Phương pháp sinh học thay thế thuốc trừ sâu là sử dụng thiên địch (các loài động vật diệt trừ sinh vật gây hại, bảo vệ mùa màng một cách tự nhiên.

Phục hồi rừng

Rừng và thảm thực vật giữ cho đất không bị rửa trôi, xói mòn và giữ lại được các chất dinh dưỡng. Vì vậy phục hồi rừng là một trong những biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất hiệu quả. Phục hồi rừng bằng cách trồng thêm nhiều cây xanh, thực hiện các biện pháp chống cháy rừng…

Các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất
Các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất

Xử lý chất thải rắn

Đổ chất thải rắn như rác thải sinh hoạt, rác thải và vật liệu công nghiệp trên đất làm tăng mức độ độc hại và các chất độc hại trong đất. Chất thải cũng làm thay đổi các tính chất hóa học và sinh học của đất như mức độ kiềm của nó. Thông qua các phương pháp xử lý hóa học như trung hòa axit-bazơ, các đô thị có thể thay đổi mức độ pH của chất thải rắn trước khi thải vào bãi chôn lấp. 

Phân hủy chất thải không hòa tan bằng cách sử dụng các phương pháp như thêm hóa chất hoặc enzyme trong môi trường được kiểm soát trước khi xử lý cũng làm giảm ô nhiễm đất.

Phục hồi và tái chế vật liệu

Để giảm ô nhiễm chất thải rắn trên đất liền, có thể tái sử dụng các vật liệu như vải, túi nhựa và thủy tinh trong nhà thay vì xử lý chúng. Bằng cách tái chế, bạn giảm lượng rác thải rắn đi đến các bãi chôn lấp và cũng góp phần vào việc tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Ví dụ, theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ, khi một công ty tái chế 1 tấn giấy, nó sẽ tiết kiệm được tương đương 17 cây.

Tiết kiệm tài nguyên

Bằng cách sử dụng tài nguyên tiết kiệm, bạn có thể góp phần vào việc bảo vệ tài nguyên đất khỏi nguy cơ ô nhiễm. Tiết kiệm tài nguyên giúp giảm lượng rác thải tới các bãi chôn lấp. Bạn cũng có thể giảm thiểu ô nhiễm bằng cách thực hành sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên không thể tái tạo, như dầu và xăng.

Như vậy có nhiều biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất, bên cạnh các giải pháp chính phủ đưa ra thì mỗi chúng ta đều có thể góp sức để chung tay bảo vệ môi trường bằng những hành động rất nhỏ

About TS. Vũ Duy Phú

TS. Vũ Duy Phú Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Viện, Sáng lập và chịu trách nhiệm tổ chức triển khai Diễn đàn Lý luận Phát triển

Check Also

Tác hại của bao bì ni lông lên động vật biển

10 Tác hại của rác thải nhựa đối với môi trường và sức khỏe con người

Sản phẩm nhựa, đặc biệt là túi nilon có mặt ở khắp nơi, chúng ta …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *