Home / Hội thảo khoa học / Ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam như thế nào

Ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam như thế nào

Kể từ khi Phật giáo vào Việt Nam từ Ấn Độ và Trung Quốc nhiều năm trước, đã hòa trộn với truyền thống và tín ngưỡng của quốc gia, đồng thời góp phần định hình di sản văn hóa của quốc gia. Vậy ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam như thế nào

Phật giáo vào Việt Nam từ khi nào

Cùng với Đạo giáo và Nho giáo, Phật giáo trở thành tôn giáo lớn thứ 3 có ảnh hưởng đến nền văn hóa và tính cách của con người Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên theo đường biển, được truyền bá trong bốn thế kỷ tiếp theo bởi các nhà sư Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là giai đoạn đầu tiên trong ba giai đoạn truyền bá Phật giáo tại Việt Nam.

Phật giáo du nhập vào Việt nam từ khi nào
Phật giáo du nhập vào Việt nam từ khi nào

Ảnh hưởng của phật giáo đến Việt Nam đạt đỉnh cao trong giai đoạn thứ 2 kéo dài từ thế kỷ thứ 7 đến thế kỷ thứ 14. Với việc trục xuất người Hoa vào năm 939, các học giả Nho giáo với nền giáo dục Trung Quốc của họ tạm thời bị trục xuất khỏi đời sống chính trị và Phật giáo đã nhận được sự hỗ trợ chính thức.

Giữa năm 1010 và 1214, triều Lý đã biến Phật giáo thành quốc giáo. Các nhà sư đóng vai trò như là cố vấn trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống và một hệ thống phân cấp Phật giáo được thành lập. Đến cuối thế kỷ thứ 11, Phật giáo đã gieo rễ sâu vào văn hóa Việt Nam đến nỗi nó không còn được coi là một tôn giáo du nhập từ nước ngoài.

Ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam

Phật giáo đã có những đóng góp đáng kể cho văn hóa Việt Nam: Đạo đức, triết học, văn học, kiến ​​trúc, điêu khắc, nghi lễ và tranh vẽ…

Theo Ủy ban Truyền thông Thông tin thuộc Phật giáo Việt Nam Shanga (VBS), Việt Nam có hơn 15.000 cơ sở thờ cúng phật giáo. Gần 600 chùa được công nhận là di tích lịch sử, hơn 300 là di tích văn hóa, 1.300 là di tích lịch sử – văn hóa, và hơn 130 là di tích kiến ​​trúc – nghệ thuật.

Theo Tiến sĩ Dương Văn Sáu, Trưởng khoa Du lịch Văn hóa của Đại học Văn hóa Hà Nội (HUC), mỗi làng hoặc cộng đồng đều có ít nhất một chùa. Chùa được nhìn thấy trên những ngọn núi cao, trong những hang động sâu, ở biên giới và vùng sâu vùng xa, trên đảo, trong những ngôi làng nông thôn và cả thành phố.

Nhiều chùa đã trở thành điểm đến du lịch, là biểu tượng kiến ​​trúc, tâm linh của quốc gia và địa phương, như chùa Một cột, chùa Hương trong động Hương Tích, Chùa Đồng trên núi Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh và chùa Bái Đính ở Ninh Bình.

Ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam
Ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam

Những ngôi chùa cổ chứng kiến ​​sự thăng trầm của nhiều thế hệ. Hầu hết các hoạt động văn hóa mang tính cộng đồng đều diễn ra trong hoặc xung quanh các chùa địa phương, bao gồm các lễ hội. Việt Nam có gần 8.000 lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm trên toàn quốc, với hầu hết có nguồn gốc từ Phật giáo. Điều này đủ thấy ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam sâu sắc như thế nào

Ảnh hưởng của Phật giáo đến suy nghĩ của người Việt

Tư tưởng Phật giáo và suy nghĩ của người Việt có mối liên quan mật thiết. Những giá trị tích cực của Phật giáo như từ bi, cứu khổ cứu nạn, bình đẳng, nhân ái phù hợp với phong tục, tập quán của người Việt

Với lịch sử gần 1000 năm Bắc thuộc chịu nhiều khổ cực, khi Phật giáo được truyền bá vào Việt Nam đã góp phần xoa dịu nỗi đau tinh thần. Những giá trị tích cực của tư tưởng Phật giáo ảnh hưởng đến nước ta bao gồm:

  • Sự hòa nhập của tinh thần từ bi, hỷ xả với tinh thần yêu nước Việt Nam
  • Ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo trong quan hệ ứng xử, giao tiếp
  • Ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo trong sự công bằng, bình đẳng
  • Ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo về tính trung thực
  • Ảnh hưởng trong tính thiện, tình nghĩa và tình thương
  • Ảnh hưởng trong tấm lòng bao dung rộng lớn
  • Ảnh hưởng trong tinh thần tự lực, tự chủ của mỗi người

Phật giáo phát huy truyền thống yêu nước dân tộc

Trong cuộc chiến chống Mỹ, nhiều ngôi chùa trở thành căn cứ hoặc nơi trú ẩn cho các nhà cách mạng. Phật tử yêu nước đứng bên dân tộc và tham gia phong trào cách mạng, chia sẻ đau khổ và gian khổ với tất cả người Việt Nam vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Dựa trên truyền thống, hầu hết các chức sắc, tu sĩ, nữ tu và Phật tử đều thực hành ân sủng của quốc gia như là một trong những tôn giáo. Nhiều chức sắc đã tham gia vào hệ thống chính trị quốc gia, bao gồm Quốc hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội đồng Nhân dân địa phương và các hiệp hội chính trị – xã hội. Họ cũng tham gia các phong trào yêu nước, làm từ thiện, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã tạo điều kiện cho sự phát triển của tất cả các tôn giáo, bao gồm cả Phật giáo. Thực tiễn và đóng góp xuất sắc của họ luôn được công nhận. Giáo hội Phật giáo đã được trao Huân chương Lao động hạng nhất của Đảng và Nhà nước nhân dịp kỷ niệm 35 năm thành lập vào năm 2016.

Những điểm còn hạn chế của tư tưởng Phật giáo

Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực đến văn hóa Việt Nam thì Phật giáo vẫn còn tồn tại những tác động tiêu cực đến đời sống người Việt cụ thể như

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế, đời sống vật chất, văn hóa thì đòi hỏi con người cần lạc quan, dũng cảm, cầu tiến, sáng tạo, năng động…Đa phần những phẩm chất này trái với giáo lý nhà Phật vì tham vọng trái với cấm dục, vô dục, ly dục. Theo giáo lý nhà Phật, con người trở nên không có tham vọng tiến thân, bằng lòng với những gì mình đã có, sống nhẫn nhục, không đấu tranh.

Như vậy Phật giáo đã tách con người ra khỏi điều kiện thực tiễn của con người xã hội, làm cho con người có thái độ chấp nhận, chạy trốn nhu cầu bản năng chứ không phải cải tạo thế giới, chế ngự thiên nhiên

Mê tín dị đoạn và nhiều hủ tục khác là mặt hạn chế của tư tưởng Phật giáo
Mê tín dị đoạn và nhiều hủ tục khác là mặt hạn chế của tư tưởng Phật giáo

Ngày nay, những người đi chùa hầu hết không có đủ tri thức về giáo lý nhà Phật nên khó có thể giáo dục đạo Phật một cách tự giác, tích cực. Nhiều người quá lạm dụng yếu tố mê tín dị đoan dẫn đến tốn tiền cúng bái, lễ lạt.

Phật giáo bác học cũng bị mai một nhiều, không còn phát huy được vai trò hướng đạo. Các cao tăng chưa ý thức được hết vai trò của họ trong việc xây dựng hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam.

Tổng kết lại có thể thấy ảnh hưởng của Phật giáo đến Việt Nam là rất sâu sắc ở mọi mặt như văn hóa, đời sống, nghệ thuật, hành vi, ý thức…Điều quan trọng là chúng ta cần phát huy những mặt tích cực của Phật giáo và xóa bỏ các mặt tiêu cực còn tồn tại để hướng đến sự phát triển lâu dài

About TS. Vũ Duy Phú

TS. Vũ Duy Phú Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Viện, Sáng lập và chịu trách nhiệm tổ chức triển khai Diễn đàn Lý luận Phát triển

Check Also

Nhưng lý do tại sao phải phát triển bền vững

Các nhà lãnh đạo thế giới đã hứa sẽ chấm dứt nghèo đói, giảm bất …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *