TRANG CHỦ
  Liên hệ  | Tìm kiếm  | Sơ đồ Website  | English    
Chủ nhật, ngày 26/2/2017  
   Giới thiệu Viện
   Tin tức, hoạt động
   Hội thảo khoa học
   Nghiên cứu khoa học
   Thông tin Khoa học
   Đề tài, Dự án
   Diễn đàn trao đổi
   Diễn đàn Lý luận phát triển
   Chung quanh chủ đề OBAMA
   Văn nghệ giải trí
WEBSITE KHÁC

Online:
62

Số lượt truy cập:
3877882
Biến khủng hoảng thành động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

Bàn cụ thể  vào ý tưởng

Biến khủng hoảng thành động lực

thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

 

Chúng ta đã được biết rất nhiều những giải pháp của các nước đưa ra để khắc phục suy thoái  kinh tế thế giới. Trong nước ta, kết quả nghiên cứu của Viện nghiên cứu chiến lược và phát triển nông nghiệp cho biết, đầu tư vào kinh tế nông nghiệp sẽ góp phần rất hiệu quả khắc phục suy giảm kinh tế, là một thí dụ rất điển hình về những công trình nghiên cứu công phu và nghiêm túc phục vụ thiết thực cho đất nước trong giai đoạn hiên nay. Rõ ràng, thời buổi kinh tế diễn ra rất bất bình thường, đòi hỏi suy nghĩ, hành động của mọi quốc gia, mọi doanh nghiệp, mọi cá nhân cũng không thể rập theo khuôn sáo cũ. Trong khủng hoảng càng cần sáng tạo, càng cần đổi mới và quyết liệt. Dưới đây, tôi xin đưa ra một gợi ý , rất mong các nhà nghiên cứu để tâm xem xét, ngõ hầu có thể mở thêm một lối nhỏ khác cho con đường này.

 

Những căn cứ sơ bộ:

 

Một: Nền kinh tế của nước ta dựa vào xuất khẩu là chính, với 60% tổng sản lượng cả nước. Trong khi những thị trường xuất khẩu chính của ta lại đang giảm mạnh nhập khẩu. Vậy đầu tư trực tiếp cho duy trì sản xuất, đặc biệt cho mở rộng sản xuất  hiện nay tuy vẫn cần thiết ở những nơi vẫn có nhu cầu thực sự, nhưng không thể được coi là hướng quan trọng duy nhất. Nếu không quản lý, điều hành tốt, không tìm ra, chỉ ra những đối tượng đầu tư hiệu quả thật sự, thì đây lại là dịp tốt để cho các “nhóm lợi ích” tiếp tục vạch ra các Dự án ảo, dùng để phối hợp với nhau chia sẻ  “lợi nhuận” thực, làm thất thoát ngân sách nhà nước vốn vẫn còn nghèo nàn, và đậy lại là dịp tốt để  tiêu cực phát triển. Cần tìm ra những nhu cầu phát triển thực sự, có hiệu quả thực sự,  cho chính hôm nay, và đặc biệt là kết hợp cho ngày mai,  đó chính là một đòi hỏi, một hướng nghiên cứu quan trọng cần tiến hành ngay.

 

Hai: Chúng ta đã biết, hiện trạng kinh tế xã hội ta đang có những biểu hiện cụ thể:

1/ Hiện nay chúng ta đang sản xuất dưa thừa lương thực (chủ yếu là lúa gạo), thực phẩm (chủ yếu là cá, gia xúc công nghiệp . . ), nguyên vật liệu, thiết bị xây dựng (xi măng, sắt thép, xe cộ, máy móc làm đường . . ) . .Vì vậy cần kịp thời tìm thêm lối ra có hiệu quả trước mắt và lâu dài cho sản xuất, cho sản phẩm

2/ Chúng ta đang rất dưa thừa lao động: tỷ lệ thất nghiệp thường xuyên từ các vùng phát triển đô thị và công nghiệp hoá (10-12%); công nhân mất việc do suy thoái kinh tế hiện nay ( khoảng  trên 300.000 người tính đến hết quý I năm 2009); số thanh niên mới lớn tham gia thị  trường lao động (mỗi năm khoảng 1,2 triệu người). Vì vậy cần kịp thời tìm cách xử dụng có tổ chức và hiệu quả nguồn nhân lực ngày càng dư thừa.

3/ Ngoài 1 tỷ USD (17 ngàn tỷ VNĐ) dùng để “kích cầu” đã được Quốc hội nhất trí thông qua, Chính phủ còn dự kiến có thể chi thêm nhiều tỷ nữa để vực dậy nền kinh tế xã hội  và phát triển tiếp. Vì vậy cần kịp thời tìm ra nhiều hơn mục đích, đối tượng đầu tư ngân sách có hiệu quả hơn nữa, chắc chắn hơn nữa cho ngay hiện nay và kết hợp cho cả tương lai.

 

Tóm lại, ta đang có đủ người, tiền ngân sách và vật tư, nguyên liệu, lương thực thực phẩm. . . để tạo ra bước  phát triển thực sự, để làm những nhiệm vụ đón đầu hiệu quả thực sự ngay  trong giai đoạn kinh tế toàn thế giới đang suy thoái hiện nay.

 

Suy nghĩ sau đây không mới, nhưng cái mới cần đáp ứng, bổ sung  chính là quyết tâm chính trị mang tính chiến lược, một sự dũng cảm, không ngại khó, ngại khổ đứng ra tổ chức công việc và lập các chính sách tương ứng  (không nhất thiết phải bình thường) thích hợp với tình hình, nhiệm vụ mới.

Cụ thể là, 1/ Việt nam, cho dù hiện nay đã và đang làm nhiều việc cho phát triển cơ sở hạ tầng, song với mục tiêu đã lên quy hoạch cho từ 5 đến 10 năm tới, theo đánh giá của các chuyên gia quốc tế, một trong ba điểm yếu nhất của Việt Nam trong những tập niên tới vẫn là sự yếu kém về hạ tầng giao thông, vận tải. Nói khác đi, ngoài những công trình mở rộng và phát triển cơ sở hạ tầng đã lên quy hoạch cho 5, 10 năm, hiện nay chúng ta còn rất nhiều yêu cầu phát triển (mở rộng, kéo dài, làm mới và hiện đại hoá) các cơ sở hạ tầng giao thông liên lạc hiện có trong cả nước. Lấy vị dụ: Hiện nay, chúng ta phải mất trung bình một buổi (khoảng 3-4 giờ) để đi ô tô từ Thủ đô đến bất cứ điểm cuối “giải quạt” nào của khu vực Bắc bộ, trong khi con đường ô tô xuống Hải Phòng , do đường tốt, đi thẳng, nên chỉ mất khoảng 1 giờ (tuy vẫn còn quá tải). Đó là cái “chặn trên” của phát triển kinh tế văn hoá quốc phòng miền cao, vùng sâu, vùng xa, đó là lực cản to lớn để có thể xử dụng nhiều vùng đất đai thích hợp cho phát triển công nghiệp, giảm nhẹ áp lực bê tông hoá đất nông nghiệp phì nhiêu ở đồng bằng. Ngoài yêu cầu phát triển kinh tế sản xuất hàng hoá cần có phí lưu thông ngày càng cạnh tranh, hãy nói về dịch vụ du lịch: Những hòn ngọc như hồ Ba Bể, đỉnh cao Phan xi păng, các điểm du lịch nổi tiếng như Điện biên phủ, Sa pa, hang Bắc Pó, thác Bản Dốc (với những hang động tuyệt đẹp nằm kề) . . .không thể thu hút đông khách du lịch như mong muốn, nếu đường xá cứ như hiện nay. Tình trạng này cũng tương tự đối với nhiều vùng miền khác của đất nước.

2/  Chúng ta nói nhiều đến cải cách giáo dục với khẩu hiệu “Trường ra trường, lớp ra lớp”. Song trên thực tế, chúng ta vẫn đang tiêu phần khá lớn tiền tài để tạo ra các sản  phẩm “phần mềm” còn đang tranh cãi trong GD-ĐT, trong khi cơ sở vật chất rât yếu kém vẫn đang thiết tha kêu gọi. Ký sự nóng hổi đăng trên tạp chí “Hồ sơ sự kiện” (số 10-3-09) vừa nêu một điển hình ít ai có thể tưởng tượng được: Ở nhiều địa phương, cho đến gần đây, vẫn còn hàng trăm em học sinh tiểu học vì trường xa nhà, đã phải tự mình kiếm tre, nứa, lá  tự dựng lấy lều mà ăn ở, nấu nướng ngay bên cạnh trường để được học hành. Tại sao chúng ta không nhân dịp thiếu mục tiêu đầu tư “hiệu quả thật” như hiện nay, đầu tư (có kiểm soát chặt chẽ) vào việc xây dựng tốt hơn trường lớp, ký túc xá cho con em vùng sâu vùng xa. Và ngay cả việc di dời các trường “cổ lỗ” chật trội, đã tồn tại từ mấy chục năm trước đây từ thời Pháp thuộc, ra ngoại thành cho được khang trang. Hãy thu hồi một phần đất của những dự án treo để dành cho thế hệ tương lai của chúng ta, và dành  một phần đáng kể (có kiểm soát chặt chẽ) ngân sách “kích cầu” cho việc này.

Đó là hai thí dụ rõ nhất. Còn có thể đưa ra những mục tiêu đầu tư thật sự có nhu cầu khác.

            Giải pháp thực hiện:

Một: Dàn dựng kế hoạch, quy hoạch, cân đối tổng thể, đi đôi với các chính sách vĩ mô tương ứng. Trước hết cần một sự nghiên cứu khái quát , tổng thể, tập trung và khẩn trương các vấn đề đã nêu. Ở đây không thể thiếu , thậm chí đặc biệt rất cần bàn tay chỉ huy, dàn dựng, điều phối của nhà nước, của chính quyền các địa phương liên quan. Có thể rút ngắn tiến độ các kế hoạch đã ướm cho 15- 20 năm và xa hơn, để chuẩn bị tiến hành làm ngay từng phần, hay mở ra những nhiệm vụ mới hoàn toàn trên nền tảng những nhận thức mới: tương kế, tựu kế, đưa ngay những “hậu quả của khủng hoảng” vào thực hiện “kích cầu” quy hoạch, kế hoạch mới phục vụ đón đầu đòi hỏi của tương lai.

Hai: Tổ chức triển khai công việc. Trong trường hợp này, chúng ta cần kết hợp cả hai phương thức: chỉ huy theo mênh lệnh tập trung song song và kết hợp với phương thức “nhờ vào bàn tay thị trường”. Vận dụng cả công cụ thời chiến, kết hợp với bàn tay thị trường thời bình. Ví dụ: chỉ huy việc chuyển hướng một phần xuất khảu sang phân phối cho các nhiệm vụ nội địa đã được dàn dựng kế hoạch tổng thể; mở ra thêm những chính sách (nhân lực) lao động phù hợp với việc thu hút, mang một phần tính chất “bắt buộc có lý” những lao động nhàn rỗi (lười nhác cũng rất nhiều) vào các hướng nhiệm vụ phát triển mới; Tổ chức các “Đội”, “Tổng đội” lao động hoạt động vừa theo phương thức hạch toán báo sổ, vừa theo cơ chế lao động trả lương theo sản phẩm, vừa khuyến khích cho các doanh nghiệp (xây dựng, cung ứng, dịch vụ . . .) đấu thầu theo cơ chế thị trường  v.v…Nên nhớ rằng, trong giai đoạn khủng hoảng kinh tê, cũng giống như trong khu vực và thời điểm có dịch bệnh nguy hiểm, rất cần chuyển đổi một phần, thậm chí toàn phần các hoạt động kinh tế xã hội từ hành pháp thời bình sang  điều phối thời chiến, từ cơ chế thị trường sang kết hợp chỉ huy mệnh lệnh có kế hoạch. Sử dụng mệnh lệnh có mức độ và hoàn toàn thiện chí của nhà nước để ép nhân lực nhàn tản (để thất nghiệp “ăn bám” dễ gây các vấn đề bất ổn xã hội), hàng hoá vật tư dự thừa, thiếu kho tàng bảo quản ( chóng gây hư hỏng lãng phí, lại là thất đức) vào thực hiện những nhiệm vụ có tổ chức và kế hoạch của nhà nước.  Đó cũng vẫn là của dân, vì dân, và do dân.

 

Nếu làm theo hướng này sẽ tạo ra một khối lượng công việc mới, khổng lồ chờ đón  Đảng, Nhà nước và một bộ phận không nhỏ nhân dân chúng ta, và , vì vậy, so với những gì chúng ta vẫn chỉ thiên về kêu gọi, thảo luận và chỉ đạo chung chung, phần còn lại để cho dân chúng và thị trường “tự chủ” quyết định hết, thì bây giờ, như trên đã đề cập, mới cần có quyết tâm chính trị cao và sự dũng cảm thật sự của bộ máy Đảng và Chính phủ , làm sáng ngời ý nghĩa của cụm từ: Nhà nước là của Dân, do Dân và vì Dân.

Ngày cập nhật: 29/3/09


 

TIÊU ĐIỂM
• Phương thức tổ chức và hoạt động của Đảng cầm quyền tại một số nước phát triển
• Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
• Tiêu chí đánh giá giáo dục phổ thông
Tôn chỉ, mục đích
1. Nghiên cứu những vấn đề cơ bản trong lĩnh vực phát triển
2. Tiến hành tư vấn, phản biện, thẩm định và các dịch vụ KH&CN liên quan đến những vấn đề phát triển
3. Tổ chức bồi dưỡng kiến thức về khoa học phát triển
4. Tổ chức diễn đàn về vấn đề phát triển
5. Cung cấp thông tin, xuất bản ấn phẩm về những vấn đề phát triển
6. Hợp tác trong mạng lưới các tổ chức nghiên cứu phát triển

Bản quyền 2005 thuộc Viện Những Vấn đề Phát Triển
Địa chỉ: 14 Lê Phụng Hiểu - Hoàn Kiếm - Hà Nội. 
Điện thoại: 04-9350984 ,  Fax: 04-9350984